VIETNAMESE BUDDHIST ZEN CENTER - TRUC LAM HOA TU MONASTERY


Giới Thiệu HT Thích Thiện Hoa HT Thích Thanh Từ TT Thích Tuệ Giác Tu Thiền Tọa Thiền Thơ Thiền Thiền Môn Nhật Tụng Nội Qui Sinh Hoạt Băng Giảng Kinh Sách Tham Vấn Phật Pháp Tin Tức Hình Ảnh Liên Lạc Ăn Chay

Phương Pháp Tọa Thiền

Thống nhất Phương Pháp Tọa Thiền do Hòa Thượng dạy tại Thiền Viện Trúc Lâm Phụng Hoàng. Đà Lạt ngày 8.2.Kỷ Mão (25.03.1999).

Hằng ngày khi chúng ta đối duyên xúc cảnh tâm ý dao động, từ sự dao động đó nên tâm không được khinh an. Cho nên tâm là đầu mối của sanh tử phiền não, Niết Bàn cũng từ đó mà sanh. Do đó, Phật phương tiện chỉ dạy thiền định để nhiếp tâm chánh niệm.

Trong các oai nghi đi, đứng, ngồi, nằm, chúng ta phải tập sống trong trạng thái tỉnh thức, hằng thắp sáng hiện hữu của mình trong mọi hoạt động hằng ngày. Tuy nhiên đối với người sơ cơ, tọa thiền vẫn là một phương pháp thù thắng hơn các oai nghi kia.

Dụng Cụ Tọa Thiền

- Một bồ đoàn tròn, đường kính 2 tấc, bề cao 2 tấc, dồn gòn khi ngồi xuống còn 1 tấc là vừa.
- Một tọa cụ vuông 8 tấc để trải phía dưới, bồ đoàn để lên trên.
- Một khăn lông hoặc gối nhỏ dùng để chêm bên lòng bàn chân trũng.

Thời gian tọa thiền gồm có ba giai đoạn: Nhập Thiền - Trụ Thiền - Xả Thiền.

A. Nhập Thiền

- Đến giờ tọa thiền, trải tọa cụ ra, đặt bồ đoàn lên trên tọa cụ. Ngồi lên bồ đoàn xương cùng đứng giữa bồ đoàn, nghiêng qua nghiêng lại cho ổn mới kéo chân ngồi.

- Nếu ngồi bán già, kéo chân trái để lên đùi chân mặt hoặc ngược lại. Nếu ngồi kiết già chân trái kéo để lên đùi chân mặt, chân mặt để len đùi chân trái, kéo sat vào thân.

- Kế nới rộng dây lưng, cổ áo, sửa thân ngay thẳng, lấy bàn tay trái để lên bàn tay mặt, hoặc ngược lại cũng được. Hai bàn tay để lên hai lòng bàn chân, những ngón tay chồng lên nhau, hai đầu ngón tay cái vừa chạm nhau nằm ngay chiều rún, cùi chỏ vừa ôm hông là được. Nếu lòng bàn chân bên nào trũng quá, nên dùng khăn chêm vào cho bằng.

- Chuyển động thân 3 lần, ban đầu mạnh, sau yếu dần.

- Ngồi lưng thẳng vừa phải, đừng quá ưỡn, cũng đừng để cong hoặc ẹo, đầu hơi cuối (lưng còng và đầu cúi dễ sanh hôn trầm.) Chiều chóp mũi ngay đầu ngón tay cái, hai trái tai đối xứng với bả vai, mắt mở 1/3, tầm nhìn không quá 6 tấc từ giao điểm giữa hai chân, gương mặt bình thản ngồi yên.

- Dùng mũi hít vô cũng đừng mạnh cũng đừng gấp, phải đều nhẹ nhẹ, tưởng như "không khí trong sạch vô khắp châu thân làm cho những chỗ không thông theo hơi thở lưu thông" rồi há miệng thở ra sạch tưởng như "phiền não, bệnh hoạn, cấu uế, đều theo hơi thở ra ngoài." Thở như thế 3 lần cũng từ mạnh rồi nhẹ dần.

- Thở xong ngậm miệng lại, môi và răng vừa khít lại, lưỡi để lên trên. Từ đây về sau chỉ hít thở bằng mũi đều đều nhẹ nhẹ (Đầu trang).

B. Trụ Thiền

Có 3 phương pháp dành cho người sơ cơ: Sổ Tức Quán - Tùy Tức - Tri Vọng

1. Sổ Tức Quán:

Sổ là đếm, Tức là hơi thở, Sổ Tức Quán là quan sát hơi thở ra vô, đếm từ 1 đến 10.

Có 2 cách Quán Sổ Tức: Nhặt và Khoan.

Nhặt: Hít hơi vô đếm một, thở ra đếm hai . . . lần lượt đếm mười, rồi trở lại bắt đầu từ một.

Khoan: Hít vô thở ra đếm một, hít vô thở ra đếm hai . . . lần lượt đến mười. Cứ đếm như vậy suốt thời gian tọa thiền.

Nếu trong lúc đếm từ một đến mười, nửa chừng quên bị lộn số, ta bắt đầu trở lại từ một . . .

Nếu sau một thời gian tu tập, hành giả đếm thuần thục, không còn lộn số nữa thì ta bước qua giai đoạn Tùy Tức.

2. Tùy Tức:

Tùy là theo, Tức là hơi thở, Tùy Tức là theo dõi hơi thở. Hít hơi vô tới đâu là ta biết tới đó. Thở hơi ra đến đâu cũng đều biết rõ.

Trong khi theo dõi hơi thở, nên dùng Trí quán mạng sống trong hơi thở, thở ra mà không hít vào thì mạng sống không còn tồn tại. Hơi thở đã vô thường thì mạng sống của ta cũng mỏng manh giả tạm.

Khi theo hơi thở thuần thục rồi, hành giả bước sang giai đoạn Tri Vọng.

3. Tri Vọng:

Đầu tiên, chúng ta theo dõi hơi thở ra vào an ổn đôi ba phút, buông hơi thở để tâm an tịnh, vừa có vọng khởi liền biết vọng không theo, vọng lặng thì tâm thanh tịnh. Vọng dấy liền biết có vọng cứ thế cho đến vọng thưa dần và im bặt. Nếu mơ màng ngủ gục thì mở mắt sáng ra chấn chỉnh thân trang nghiêm lại. Trong lúc tọa thiền nghe ngực nặng, tim hơi nhói là do ngồi thẳng quá, nên rùn xuống một chút. Nghe nhức xương sống gần lưng quần, biết ngồi cong rồi, phải thẳng lên. Nếu nhức một bên vai, coi chừng hai vai không ngang nhau, một bên bị lệch xuống. Nếu nhức cả hai vai là do gồng 2 tay, phải nới lỏng ra, toàn thân ở trong thế thư giãn (Đầu trang).

C. Xả Thiền

Khi xả thiền:

- Trước đọc bài nguyện hồi hướng:

            Nguyện đem công sức này
            Hướng về khắp tất cả
            Đệ tử và chúng sanh
            Đều trọn thành Phật đạo

- Kế dùng mũi hít vào, dùng miệng thở ra 3 hơi từ nhẹ đến mạnh. Hít vô tưởng như máu huyết theo hơi thở lưu thông khắp cơ thể. Thở ra tưởng như phiền não, bệnh hoạn, cấu uế theo hơi thở ra ngoài.

- Động hai bả vai lên xuống mỗi bên 5 lần.

- Động cái đầu, cúi xuống ngước lên 5 lần.

- Xoay đầu sang phải, sang trái mỗi bên 5 lần, rồi trở lại ngước lên cúi xuống 1 lần cho quân bình.

- Động 2 bàn tay co duỗi 5 lần.

- Động thân 5 lần, lần chót dời 2 bàn tay úp lên 2 đầu gối, nhấn mạnh xuống.

- Xoa mặt 20 - 30 lần, xoa hai tai 20 - 30 lần, xoa đầu 20 - 30 lần, xoa sau gáy 20 - 30 lần, xoa cổ 20 - 30 lần.

- Dùng bàn tay phải, xoa từ vai xuống cánh tay, bàn tay trái xoa từ nách xuống bên hông, hai bên kết hợp xoa một lượt 5 lần.

- Đổi tay và làm ngược lại 5 lần.

- Lòng bàn tay phải đặt lên ngực, lưng bàn tay xoa lên lưng, hai tay kết hợp xoa một lượt (xoa ngang). Xoa ba điểm: Thượng Tiêu, Trung Tiêu, Hạ Tiêu mỗi điểm 5 lần (ngực, bụng, bụng dưới).

- Dùng hai bàn tay xoa thắt lưng, mông, và đùi (xoa tùy theo đau nhiều hay đau ít không có số lượng.

- Xoa hai bàn tay cho nóng áp vào mắt 5 lần.

- Một tay nắm đầu các ngón chân, một tay dò cổ chân từ từ để nhẹ xuống.

- Hai bàn tay cùng xoa mạnh từ đùi đến bàn chân và xoa nóng lòng bàn chân. Xoa bàn chân này xong rồi xoa bàn chân kia, xoa tùy thích không có số lượng.

- Duỗi 2 chân ra, thân rướn về phía trước, các ngón tay vừa chạm các ngón chân 5 lần.

- Dời thân khỏi bồ đoàn, ngồi yên khoảng vài phút mới đứng dậy lạy Phật.

Chú ý: Khi xả thiền, mọi động tác xoa bóp đều phải ấn mạnh vào da. Nhưng đừng quá mạnh. Các động tác và hơi thở bắt đầu từ nhẹ đến mạnh (Đầu trang).


Video THƯỢNG TỌA THÍCH TUỆ GIÁC hướng dẫn phương pháp tọa thiền tại Thiền Viện Đại Đăng.